خانه مصاحبه نهادهای قدرت همیشه خود را آقا بالاسر مردم می دانند

نهادهای قدرت همیشه خود را آقا بالاسر مردم می دانند

نهادهای قدرت همیشه خود را آقا بالاسر مردم می دانند

نهادهای قدرت همیشه خود را آقا بالاسر مردم می دانند

اساسا پرداختن به مفهوم شهر، شهروند، مدیریت شهری و حوزه‌های مرتبط با آن از مباحث ضروری است.  علت این امر هم پیچیده تر شدن زندگی در شهرها در عصر حاضر می‌باشد.  به همین خاطر لازم است همواره شناخت درستی از مناسبات شهری در اختیار مدیران قرار گیرد تا آنها بتوانند با درصد خطای کمتری برای شهر تصمیم‌گیری نمایند.  با این احتساب موضوع شما را مناسب می‌دانم و می‌تواند برای شورا، شهرداری و شورا یاران بسیار مفید باشد.  نهادهای قدرت همیشه خود را آقا بالاسر مردم می‌دانند، در مورد شورا یاری هم همین طور است.  شورا و شهرداری درک درستی از شورا یاری ندارند و بیشتر خود را بالا دستی و شورا یاری را زیر دست خود بحساب می‌آورند.  البته باید این واقعیت را هم درک کرد که قدرت گرفتن مردم هم امر ساده ی نیست و همه جای دنیا در مقابل قدرتمند شدن مردم مقاومت وجود دارد.

مصاحبه با محمد حقانی (عضو شورای اسلامی شهر تهران در دوره چهارم)

بسم الله الرحمان الرحیم

در ابتدا من هم از شما تشکر می‌کنم؛ من محمد حقانی هستم، ۱۴ سال معاون خدمات شهرداری تهران بودم، در مجموع ۴۷ سال در شهرداری تهران و اصفهان خدمت کردم و الان هم عضو شورای اسلامی شهر تهران می‌باشم و در کمیسیون سلامت و محیط زیست شورا عضویت دارم و همچنین در سطح گسترده با شورا یاران ارتباط دارم و مسائل ایشان را پیگیری می‌کنم.

جناب حقانی؛ بنده در انجام طرح پایان‌نامه در حوزه شورا یاری‌ها با موضوع مطالعه منازعات قدرت میان شورا یاران و مدیریت شهری هستم.

پرسش: در وهله نخست می‌خواهم بدانم، از نظر شما این مطالعه تا چه حد می‌تواند برای مدیریت شهری و شورا یاری مفید باشد؟ آیا منازعات قدرت در این میان پذیرفتنی است، یا اینکه مشکل شورا یاری‌ها در جای دیگری است؟

پاسخ: به هر حال هر اقدام و فعالیتی نیاز به فکر و مطالعه دارد.  حتی کارهای روزمره ما هم بدون فکر و برنامه ریزی قابل انجام نیست و می‌تواند درد سرهای زیادی برای آدم فراهم کند.  در مجموعه شهرداری بحث مدیریت جهادی مطرح است و زیاد به آن پرداخته می‌شود.

ولی علت آن بیشتر مربوط به تأکید رهبر انقلاب به این واژه است تا اینکه در مورد مدیریت جهادی فکر و مطالعه شده باشد تا مفهوم آن برای مدیران شهری تشریح شود.  مدیریت جهادی یعنی بالاترین بازده با کمترین هزینه و جلوگیری از منابع انسانی و مادی شهرداری با اتکا به علم و دانش روز دنیا.

من اینها را چون بحث پژوهش است مطرح کردم، چون حاصل کار شما دست آورد مثبت هم برای شورا یاری و هم برای مدیریت شهری خواهد داشت.  شورا یاری یکی از فعالیت‌های مهم اجتماعی در تهران است که اگر درست اجرا شود فوائد زیادی نصیب مردم می‌شود.  شورا یاری زمینه ی برای تحقق یک حکمروایی مردمی مطلوب است.  شما موضوعی را انتخاب کردید که به واقعیت نزدیک است.

اما این مطلب را هم نباید از نظر دور داشت که خیلی از پژوهش‌ها متاسفانه کاربردی نمی‌شود و در گوشه کتابخانه‌ها خاک می‌خورد.  امروز ما نیاز به تحقیقات و پژوهش‌های کاربردی داریم که بشود نتایج آنها را در صحنه عمل بکار بست و ایرادات موجود را از میان برداشت.  ما در مدیریت شهری واقعاً به اینگونه تحقیقات نقادانه که از منظر آسیب شناسانه به موضوع نگاه می‌کند و ضعف‌ها را بر ملا می‌نماید نیاز داریم.  لذا عنوان تحقیق شما کاری نو در خور توجهی است.

اساسا پرداختن به مفهوم شهر، شهروند، مدیریت شهری و حوزه‌های مرتبط با آن از مباحث ضروری است.  علت این امر هم پیچیده تر شدن زندگی در شهرها در عصر حاضر می‌باشد.  به همین خاطر لازم است همواره شناخت درستی از مناسبات شهری در اختیار مدیران قرار گیرد تا آنها بتوانند با درصد خطای کمتری برای شهر تصمیم‌گیری نمایند.  با این احتساب موضوع شما را مناسب می‌دانم و می‌تواند برای شورا، شهرداری و شورا یاران بسیار مفید باشد.  نهادهای قدرت همیشه خود را آقا بالاسر مردم می‌دانند، در مورد شورا یاری هم همین طور است.  شورا و شهرداری درک درستی از شورا یاری ندارند و بیشتر خود را بالا دستی و شورا یاری را زیر دست خود بحساب می‌آورند.  البته باید این واقعیت را هم درک کرد که قدرت گرفتن مردم هم امر ساده ی نیست و همه جای دنیا در مقابل قدرتمند شدن مردم مقاومت وجود دارد.

نهادهای قدرت همیشه خود را آقا بالاسر مردم می دانند

پرسش: چرا فکر می‌کنید وضعیت فعلی تقریبا طبیعی است و شورا یاری بایستی تلاش زیادی برای کسب اختیارات بیشتر نماید؟ مگر فلسفه تشکیل شورا یاری واگذاری امور مردم به خود مردم نیست؟

پاسخ: بخاطر اینکه قاعده و شکل انتخابات شوراها غلط است.  وقتی اول شما شورای شهر تشکیل می‌دهید و شورای شهر آن هم فقط در برخی شهرها به سمت آن می‌رود که شورای پائین دستی خود را تشکیل دهد تا بتواند با مردم ارتباط برقرار کند.  طبیعی است که شورا و شهرداری خود را قدرت بالا دستی تصور کند و حاضر نشود از قدرت خود چیزی را هم به شورا یاری تنفیذ کند.

شایسته بود که اول انتخابات شورای محل برگزار می‌شد و از دل محله‌ها شورای منطقه شکل می‌گرفت و از دل مناطق هم شورای شهر، در این حالت دیگر دوگانگی پیش نمی‌آید، همه شهر در شورا نماینده دارد.  اما در شکل فعلی ما همه قدرت را یکجا به شورای شهر داده‌‌ایم و حالا توقع داریم شورای شهر از بخشی از قدرت خود صرف نظر کند و شورا یاری را قدرتمند نماید که به احتمال زیاد در آینده به رقیب جدی ایشان برای ورود به شورا بدل خواهد شد.

تا وقتی نوع نگاه به شورا یاری اصلاح نشود و به این باور نرسیم که وجود شورا یاری به نفع مردم و مدیریت شهری است، کارها پیش نخواهد رفت.  ویژگی مهم شورا یاری‌ها شناسایی دقیق مسائل و مشکلات در همه حوزه‌ها است.  تا وقتی مسئله یابی درست صورت نگیرد، تجویز راهبرد‌ها فایده ی نخواهد داشت.

اما جریانات سیاسی و روابط حاکم بر نظام قدرت در کشور اجازه نمی‌دهد شورا یاری و تشکل‌های مردمی تقویت شود.  همه می‌خواهند شورا یاری را ابزار سیاسی به نفع خود کنند.  در نظام جمهوری اسلامی همه چیز بر اساس نظر مردم است، چه معنای دارد که ما در مدیریت شهری بدون دریافت نظر مردم، تصمیم بگیریم و رضایت مندی مردم برایمان اهمیت نداشته باشد.

پرسش: شما به مردم تأکید فراوان دارید و بیان کردید بهترین الگو برای مدیریت شهر تهران مراجعه به نظر مردم است که در قانون اساسی هم به آن تصریح شده، ولی بخاطر تغییرات که در نحوه انتخابات شوراها صورت گرفت شورای محل با همه اهمیتی که داشت در اصلاح قانون حذف شد و شورا یاری در واقع برای جبران این نقص شکل گرفته است.

سؤال من این است، همه اینها که شما فرمودید در واژه مشارکت خلاصه می‌شود.  چیزی که این روزها زیاد شنیده می‌شود.  این مشارکت نقطه کلیدی در اساسنامه شورا یاری است که از آن با تعبیر؛ مشارکت واقعی، معنادار، هدفمند و..  نام برده شده است.  جناب عالی این واقعی بودن مشارکت را از صوری بودن آن چطوری تفکیک می‌کنید و به چه مشارکتی می‌گویید واقعی؟

پاسخ: کسی به شما مراجعه می‌کند و از شما طلب مادی می‌کند.  شما چگونه با او رفتار می‌کنید؟ با خلوص نیت کمک می‌کنید، با اهداف خاصی کمک می‌کنید، قول دروغ به او می‌دهید، بی اعتنا از کنار او عبور می‌کنید و…  هر کدام از اینها معنای خاص خودش را دارد.

برزویه طبیب می‌گوید: آدمی گندم می‌کارد تا گندم برداشت کند و در کنارش مقداری هم کاه بدست می‌آورد.  کسی نمی‌آید گندم بکارد تا فقط کاه بدست آورد.  مسئولین کشور از قبل خدمت به مردم یک مقدار کاه بدست می‌آورند که همان حقوق و مزایای قانونی ایشان است.  ما از فرهنگ اصیل خود جدا شدیم؛ اکنون خدمت می‌کنیم که هم گندم و هم کاه ما باشد و همه چیز را برای خودمان می‌خواهیم.  به نظر من تهاجم فرهنگی یعنی همین نگرش‌های اشتباه ما به مردم، تغییر معنای خدمتگذاری به مردم.  وقتی اینطور شد ما مردم را به صورت واقعی در کارها و تصمیم گیری‌ها مشارکت نمی‌دهیم و اگر هم حرفی بزنیم و یا قولی بدهیم بیشتر صوری است.

مشارکت واقعی یعنی من اعتقاد راسخ داشته باشم که مردم بایستی در تعیین سرنوشت شهر دخالت نمایند و راهکارهای انجام آن را هم مشخص کنیم.  مثال عینی بزنم؛ پل صدر با نظر مردم و رعایت حقوق مردم ساخته شده؟ آیا تحقیقات اجتماعی و پیوست‌های فرهنگی در آن لحاظ شده؟ اگر ساکنین اطراف پل به حق و حقوق خود آشنا بودند می‌رفتند از شهرداری شکایت می‌کردند.  مردم در جاهای مختلف شهر بر اساس علاقه و توانایی مالی خود ساکن می‌شوند.  وقتی شهرداری با اجرای طرح‌های تمام زمینه‌های موجود در آن مکان و محل را از بین می‌برد و شکل تازه می‌آفریند مردم چه کاری از دستشان بر می‌آید؟ مشارکت دهی واقعی مردم مانع از اینگونه اتفاقات می‌شود.

من خودم به این موضوع اعتقاد دارم و در بیش از ۴۰ سال کار در شهرداری سعی کردم حقوق شهروندی مردم را رعایت کنم و همیشه در بین مردم حضور داشتم و نظرات و انتقادات آنها را گوش دادم و تلاش کردم به آنها عمل کنم.

 

پرسش: نقش شورا یاری‌ها را به عنوان حلقه واسط بین مردم و مسئولین را چقدر واقعی و یا صوری قلمداد می‌کنید؟

پاسخ: تصمیم شورای شهر تهران در دوره اول برای تشکیل شورا یاری تصمیم درستی بود.  من هم در آن زمان نماینده تام اختیار شهرداری در شورا بودم و برای انجام اینکار با خانم جلائی پور که ریاست را داشت همکاری کردم.  من فکر می‌کنم شهرداری به عنوان مدیریت اجرایی شهر در تحقق مشارکت شورا یاران نقش اساسی دارد.

شورا یاران نمایندگان واقعی مردم هستند، اما شهرداری اکنون هیئت امناء را آورده در کنار شورا یاری قرار داده و عملا مانع تحقق مشارکت واقعی شورا یاری شده است.  مگر در کنار نمایندگان مجلس و شورای شهر، تشکل دیگری راه اندازی می‌شود که ما برای شورا یاری‌ها چنین کاری را کردیم؟        با اینگونه کارها بعضی‌ها نمی‌خواهند شورا یاری‌ها مشارکت واقعی در اداره امور شهر داشته باشند.

بدیهی است که در هر انتخاباتی پس از مشخص شدن افراد یا فرد منتخب، دیگر او نماینده همه اقشار است.  اینکه ۶ نماینده از بعضی اقشار به صورت انتصابی تعیین کنیم تا در کنار شورا یاران که منتخب مردم هستند قرار بگیرند، معنای جز تبدیل کردن مشارکت واقعی به یک مشارکت صوری ندارد.  ما بجای اینکار بایستی به شورا یاری بها دهیم، نهاد نظارتی به نهاد اجرایی کمک می‌کند.

نهادهای قدرت همیشه خود را آقا بالاسر مردم می دانند

پرسش: شما سابقه زیادی در شهرداری دارید، در این مدت موردی را شاهد بودید که شورایاری مقهور قدرت شهرداری شود و نظرش نادیده گرفته شده باشد؟

پاسخ: در این خصوص باید مواد اساسنامه و آئین نامه‌های اجرایی را ملاک قرار دهیم تا معلوم شود که شهرداری در چه موردی از انجام وظایف شورا یاری‌ها جلوگیری کرده و یا نظرات آنها را در انجام کاری نادیده گرفته است.  فکر می‌کنم خود شورا یاران به این پرسش بهتر از من پاسخ دهند.

شایسته و منطقی است که شهرداری از ظرفیت مردم و نمایندگان مردم استفاده کند در این شکل است که هزینه‌ها کاهش می‌یابد و راند مان کار بالا می‌رود.  به صورت کلی می‌توانم بگویم که در تمام مناطق و محلات می‌شود نمونه‌های از چیزی که شما بیان کردید را پیدا کرد.

پرسش: اجرای طرح مدیریت محله را در تقویت شورا یاری می‌دانید و یا احتمالا در تضعیف آن با توجه به اینکه شهرداری آن را با توجیه تقویت شورا یاری به اجرا گذاشت؟

پاسخ: مدیر محله را شهردار ناحیه تعیین می‌کند، امناء در کنار شورا یاری قرار گرفته، کارها در قالب دستورالعمل ابلاغ می‌شود.  تصمیم گیری‌ها در جای دیگر انجام می‌شود.  با این ترتیب چطور می‌شود گفت شورایاری تقویت شده است.

مگر آقای قالیباف، مهندس چمران را به عنوان رئیس شورا انتخاب کرده است؟ اعضای شورا از میان خود رئیس انتخاب می‌کنند، شهردار را اعضای شورا تعیین می‌کنند.  این قاعده در شورا یاری با اجرای طرح مدیریت محله بهم ریخته است.  ما وقتی نهاد مردمی محلی با انتخابات تشکیل می‌دهیم نباید برایشان آقا بالاسر تعیین کنیم، شورا یاری وصل به شورای شهر است و شورای شه وظیفه دارد از شورا یاری حمایت کند.

پرسش: به نظر شما در خصوص شورا یاری یک اتفاق نظر در شهرداری و شورا وجود دارد یا هر کدام تعریف خودشان را دارند؟

پاسخ: شورای شهر شورا یاری را بر اساس مقررات تدوین شده خود می‌شناسد.  شورا یاری یک مصوبه است، البته لازم است برای تثبیت جایگاه آن این مصوبه با اصلاحاتی در مجلس شورای اسلامی به عنوان شورای محل از تصویب بگذرد.

بهترین حمایت شورا از شورا یاری و بهترین تعریف همین است که مطابق مواد اساسنامه با شورا یاری‌ها عمل شود نه اینکه آنها روی کاغذ داشته باشیم ولی در عمل جور دیگری برخورد کنیم.  در مورد شهرداری هم وضع مطلوب این است که شهرداری همین ملاک را مد نظر قرار دهد.  ولی فکر می‌کنم شهرداری اینطور عمل نمی‌کند و لذا میان شورا و شهرداری یک تعریف مشترک از شورا یاری به چشم نمی‌خورد.

پرسش: رویکرد دولت و مجلس را نسبت به شورا یاری در کل چگونه ارزیابی می‌کنید؟ 

پاسخ: خیلی سخت شان است این واقعیت را بپذیرند.  ما بیش از اینها از دولت‌ها و مجلس‌ها توقع داریم، بروند فلسفه شورا را مطالعه کنند که از قرآن شروع می‌شود و به قانون اساسی و به علم امروزی ختم می‌گردد.

در برنامه‌های توسعه پنج ساله کشور در برنامه های: دوم، سوم، چهارم و پنجم یک سری وظایف برای شوراها قائل شدند.  ولی با آنکه قانون بود بسیار کم اجرایی شد و در برنامه ششم هم که تازه تدوین شده اصلا نقشی برای شوراها دیده نشده است.  این بر می‌گردد به همان عدم اعتقاد به شوراها، کسی در عمل نمی‌خواهد شوراها تقویت شوند.  به همان نسبت شورا یاری‌ها را هم زینت مجالس می‌دانند.

پرسش: نقش خود شورا یاران را در تقویت جایگاه شورا یاری چقدر مؤثر می‌دانید؟

پاسخ: بسیار، بسیار، بسیار زیاد و مهم می‌دانم.  همیشه به ایشان می‌گویم مطالبه گر باشید، پرسشگر باشید.

به قول معروف حرمت امام زاده به متولی آن است.  اگر شورا یاری برای خودش حرمت قائل نباشد، نمی‌تواند از دیگران توقع داشته باشد حرمت او را نگهدارند.  شورا یاری می‌تواند شهر را متحول کند و این نکته باید از سوی شورا یاران درک شود.

پرسش: با شنیدن کلمه شورا یاری چه صفاتی در ذهنتان تداعی می‌شود؟

پاسخ: آدمی که محض رضای خدا برای خدمت به مردم آستین بالا زده و با تمام ناملایمات بدون منت به مردم محله خدمت می‌کند.  من شورا یاری را مظهر حکومت مردمی می‌دانم.

پرسش: آیا تمایل دارید به عنوان داوطلب در شورا یاری محله خودتان در انتخابات آینده شرکت کنید؟

پاسخ: بسیار خوشحال می‌شوم اینکار را بکنم، دوست دارم تجربیات ۵۰ ساله خودم را در اختیار هم محلی‌ها قرار دهم.

پرسش: اگر مطلبی هست که تمایل دارید به بحث اضافه شود بفرمایید؟

پاسخ: رهبر معظم انقلاب در دیدار با اعضای شورای شهر تهران فرمودند: تهران پیشانی نظام است و شورای شهر تهران الگوی شوراهای دیگر.  من هم علاقه دارم تهران واقعاً نمونه باشد و شورا یاری یکی از نمونه‌های عینی موفقیت مدیریت شهری تهران شناخته شود.

خیلی دوست دارم افرادی که وارد شورای شهر می‌شوند به قصد قربت باشد نه امیال دیگر؛ از شما هم برای انجام این تحقیق ارزشمند تشکر ویژه دارم

 

مصاحبه کننده: ابراهیم علی پور

پسندیدید؟

در خبرنامه ثبت نام کنید و اخبار جدید را در ایمیل خود دریافت کنید

نگران نباشید ما اسپم نیست

سلام، ابراهیم علی پور هستم کارشناس ارشد علوم ارتباطات و مطالعات فرهنگی از دانشگاه تهران، از سال 1375 در حوزه اجتماعی از جمله شورایاری ها و شوراها در مسئولیت های مختلف فعالیت دارم . علاقه مندم، تجربیات و آموخته هایم را در اختیار کسانی قرار دهم که دغدغه های اجتماعی دارند.

بارگذاری نوشته های مرتبط بیشتر
بارگذاری بیشتر در مصاحبه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بررسی کنید

پیاده محوری؛ حلقه مفقوده شهرهای ما

پیاده محوری؛ حلقه مفقوده شهرهای ما   مسعود مسلمی   انسان‌ها از دیرباز با پیاده ر…