شورایاری چیست؟



شورایاری چیست؟ (آشنایی با تاریخچه، اهداف و ضرورت ها)

تاریخچه تشکيل شوراياري در شهر تهران

شوراياري در حال حاضر با ۳۵۲۰ عضو در ۳۵۲ محله شهر تهران، بزرگترين انجمن محلي در ايران است که رسميت قانوني(در مقیاس شهر تهران) هم دارد و این ویژگی منحصر بفرد شورایاری است.

طرح تشکیل شوراياري در دوره اول شوراي اسلامي شهر تهران در آذر ماه ۱۳۷۸تصويب شد. اعضاي شوراي شهر اول خيلي سريع به اهميت وجود تشکل هاي محلي و نقش آنها در اداره امور کلانشهر تهران پي بردند. اين اهميت از سوي شوراهاي بعدي تهران هم درک و در هر پنج دوره شوراي شهر تهران بر ادامه فعاليت شوراياري ها تأکيد شده است.

اولين دوره انتخابات شوراياري ها به سال ۱۳۷۹ باز مي گردد که طي دوره اول شورای شهر در ۸۷ محله از ۱۳ منطقه تهران انتخابات شوراياري برگزار شد و اولين محله اي که شوراياري در آن شکل گرفت، محله جوانمرد قصاب در منطقه ۲۰ بود.

در دوره دوم ۳۷۰ محله در تهران شناسايي شد که در تمام آنها و در سطح ۲۲ منطقه شهرداري تهران انتخابات شوراياري در بهمن ۱۳۸۴ برگزار شد.

انتخابات دوره سوم در شهريور سال ۱۳۸۷ برگزار گرديد و اين بار تعداد محله ها به ۳۷۴ محله افزايش يافت.

اسفند سال ۱۳۹۳ هم سال برگزاري چهارمين دوره انتخابات شوراياري بود، در اين دوره برخلاف دوره هاي قبلي تعداد محله ها به ۳۵۴ محله کاهش يافت و اکنون باز حذف دو محله (قیام دشت در منطقه ۱۵ و رسالت در منطقه ۱۹) ۳۵۲۰ شورايار (اصلی و علی البدل) در ۳۵۲ محله تهران دوره چهارم شوراياري را تجربه مي کنند.

اهداف شورایاری

در اينجا بايد به اين نکته تأکيد کرد که براي داشتن شهر پايدار و مديريت بهينه شهر، به ناچار باید شهروند داشته باشيم، نه شهرنشين و براي يادگيري و توانمند شدن در حوزه شهروندي و رسيدن به رفاه عمومي، راهي جز جلب مشارکت فعال آحاد مردم و هويت بخشي به محلات مسکوني شهر و تشکيل انجمن هاي محلي که شوراياري نمونه بارز آن است وجود ندارد.

در اين باره تقريبا يک اتفاق نظري ميان مسئولين و مردم وجود دارد و اکثراً شوراياري را از مصاديق واقعي دموکراسي و جامعه مدنی مي دانند. اما از سوی دیگر هم مردم و هم مسئولین در کشور ما مشارکت گریز هستند نه مشارکت پذیر و این تضاد عامل بروز مشکلات جدی در حوزه مشارکت های اجتماعی شده و هنوز مردم و مسئولین میوه شیرین مشارکت را نچشیدند.
هدف از تشکيل شوراياري ها فراهم کردن شرايط لازم براي برقراری روابط مثبت اجتماعي، ايجاد اعتماد و حس همبستگي، تعلق خاطر محلي، تحقق مفهوم شهروندي، جلب مشارکت واقعی مردم و دست یابی به سرمايه اجتماعي و سرمایه نمادین است.

چگونگی تشکیل شورایاری

شوراياران با رأي مستقيم مردم براي يک دوره ۴ ساله به منظورکمک به مدیریت شهری جهت اداره هرچه بهتر امور مربوط به محله انتخاب مي شوند. طبق اساسنامه شوراياري، برای هر محله شهر تهران، از ميان کانديداهاي واجد شرايط ۱۰ نفر به عنوان نمايندگان شوراياري محله با رأي مستقيم اهالي هر محله انتخاب مي شوند. از اين بين ۷ نفر عضو اصلي و ۳ نفر عضو علي البدل هستند.
از ميان ۷ نفر اصلي با رأي گيري ۳ نفر به عنوان هيئت رئيسه محله براي مدت يکسال انتخاب مي شوند. و هر سال انتخابات هئیت رئیسه برای سال آتی برگزار می شود. در واقع ساختار مديريت شوراياري ساختاري سلسله مراتبي از ستاد مرکزي تا محله دارد، بطوريکه دبير شوراياري به عنوان نماينده اصلي و رابط میان ستاد، شهرداری، شورای شهر و سایر سازمانها و دستگاه های اجرایی شناخته مي شود. همچنين براي هر منطقه از ميان دبيران شوراياري محلات هيئت رئيسه منطقه شامل دبير، جانشين، منشي و رابط اطلاع رسانی انتخاب مي شود. که این انتخاب هر ساله برگزار می شود.(در سال آخر دوره جاری این روند متوقف و مسئولین کارگروه های تخصصی جایگزین این روال شدند که از بین خود یک نفر را به عنوان رابط منطقه انتخاب می کنند) به عبارتی یک دوره ۴ ساله شورایاری به ۴ دوره یکساله تقسیم می شود.

تعریف شورایاری

اغلب مشاهده می شود نزد مردم و مسئولین تعریف درست و کاملی از شورایاری وجود ندارد و بر این اساس بدون اینکه دقیقا معلوم باشد که شورایاری چیست، در موردش قضاوت می شود. البته این موضوع هم بی علت نیست. چراکه هنوز تعریف مشخصی از شورایاری به صورت رسمی ارائه نشده است.
تنها تعریف موجود از شورایاری به اساسنامه باز می گردد که در ماده دو (۲) این طور بیان داشته:
انجمن شورایاری، انجمنی غیر دولتی، غیر متمرکز، غیرسیاسی، داوطلبانه و مشارکتی و از جهت اقتصادی خود گردان می باشد.” همچنین در ماده یک(۱) آن را وابسته به شورای اسلامی شهر تهران معرفی کرده و در ماده سه(۳) هم محدوده فعالیت شورایاری را در مقیاس محله ترسیم کرده است.

با این ترتیب بی راه نیست که در مورد چیستی شورایاری ابهام وجود داشته باشد. در اینجا توضیح کوتاهی از شورایاری می دهم تا مقدمه باشد برای تعریفی که من از شورایاری دارم. شورایاری گروه اجتماعی محلی است که شورای شهر و شهرداری و دیگر سازمانها از طریق آن می توانند به مسئولیت های اجتماعی خود عمل کنند و در نتیجه تفاهم و رضایت مندی مخاطبان که برای ایشان بسیار اهمیت دارد را به دست آورند.
شورایاری در راستای هماهنگی میان سیاستگذاری مسئولان و خواسته های مردم عمل می کند. شورایاری هنر و دانش اجتماعی است که سرمایه آن از طریق معتمدین محلی کسب شده و حاصل آن تقویت اخلاق اجتماعی است. مشورت با شورایاران منافع سازمان و مردم را با هم تامین می کند . به عبارتی شورایاری سازوکاری محلی برای ایجاد تغییرات مثبت اجتماعی و فرهنگی عظیم در جامعه بزرگ شهری است که از مشکلات و نارسایی های فراوان رنج می برد .

این مطلب را هم ببینید
رای را اخذ کنید

در نهایت فکر می کنم این تعریف برای شورایاری مناسب باشد:

شورایاری یک فعالیت اجتماعی غیر دولتی، آگاهانه، داوطلبانه، برنامه ریزی شده، هدفمند و غیر سیاسی است که به منظور تاثیرگذاری مثبت بر تصمیمات مدیریت شهری با شان مشورتی، نظارتی، همکاری و به عنوان پل ارتباطی مردم با مدیریت شهری تشکیل شده و اعضای آن با رای مستقیم شهروندان هر محله برای مدت چهار سال انتخاب می شوند.

وظایف و اختیارات شورایاری

وظایف شوراياري ها در ارتباط با مديريت شهري را مي توان در سطح (مشورتي و نظارتي، همکاری، شناسایی) ارزيابي کرد. بدين ترتيب که شوراياري ها از یک سو رابط شوراي اسلامي شهر براي انتقال مسائل و مطالبات محلي به شهرداری و دستگاه های خدماتی و اجرایی قلمداد مي شوند و از سوي ديگر وظيفه نظارت بر حسن اجراي مصوبات شوراي شهر از سوي شهرداري و سایر دستگاه ها را بر عهده دارند.
حوزه عملکرد و مشارکت شوراياران را عموماً مسائل محلي تشکيل مي دهد و سطح عمل آنها محدود به محله است. با این حساب و با توجه به ساختار سلسله مراتبي که براي شوراياري ها در اساسنامه تعريف شده، سطح مشارکت آنها در مديريت شهري در حد متوسط قرار دارد و مطابق نظريه نردبان مشارکت شهروندي شري ارنشتاين (۱۹۹۶) مي توان استدلال کرد که ميزان مشارکت دهي شوراياري ها در اداره امور شهر از سوي شورا و شهرداري در درجه جزئي (اطلاع رساني، مشاوره، آرامش بخشيدن) یا صوری قرار دارد.

به نظر مي رسد با اينکه در اساسنامه نقش مشورتي و تصميم سازي براي شوراياران ديده شده ولي در عمل و در اساسنامه و آئين نامه ها ضمانت اجرايي براي آن وجود ندارد و شوراياران فاقد قدرت عمل و کنترل مؤثر هستند و نمي توان از اعضاي شوراياري انتظار کار تخصصي و مديريت تمام عيار شهري را داشت و بيشتر مي توان از طريق شوراياري ها نيازهاي و مشکلات واقعي شهر را شناسايي کرد و با مشارکت ايشان و همکاری مسئولین به نحوه شایسته اي آنها را برطرف نمود.

چه کسانی در پنج دوره شورای شهر تهران عضو ستاد شورایاری بودند؟

طرح تشکیل انجمن های شورایاری شهر تهران برای اولین بار در تاریخ چهارم آبان ماه سال ۱۳۷۸ در مصوبه ای به شماره ۱۶۰/۶۹۵۳ به ثبت رسید و در جلسه ای به بیست و هشتم دی ماه سال ۱۳۷۸ خانم فاطمه جلایی پور و آقایان سید منصور رضوی، غلام رضا فروزش، سعید حجاریان و محمد حسین درودیان به عنوان اعضای ستاد شورایاری ها انتخاب شدند که با استعفای آقای رضوی، آقای حقیقی در تاریخ بیست و هفت اردیبهشت ماه سال ۱۳۷۹ عضو ستاد شورایاری ها شد. هچنین در تاریخ بیست و هفت مهر ماه سال ۱۳۷۹ آقای لطفی جایگزین آقای فروزش شد.
در دومین دوره شورای اسلامی شهر تهران تهران، در جلسه ای به تاریخ بیست و چهارم تیر ماه سال ۱۳۸۲ اصلاحیه تکمیلی برخی از مصوبات تشکیل انجمن های شورایاری محلات تهران به شماره ۱۶۰/۳۶۰/۴۴۸۹ به تصویب رسید و پس از آن در تاریخ دوازهم مرداد ماه سال ۱۳۷۲ خانم نسرین سلطانخواه و آقایان رسول خادم، حسن بیادی، محمود خسروی وفا و حمزه شکیب جهت عضویت در ستاد شورایاری ها انتخاب شدند.

در سومین دوره شورای شهر تهران نیز در تاریخ بیست و دوم خرداد ماه سال ۱۳۸۶ خانم پروین احمدی نژاد و آقایان حسن بیادی، علیرضا دبیر، مرتضی طلایی و احمد مسجد جامعی به عنوان اعضای ستاد شورایاری ها انتخاب شدند.
در تاریخ پنجم خرداد ماه سال ۱۳۸۷ شورای شهر تهران در مصوبه ای ستاد شورایاری ها را ملزم به برگزاری انتخابات سومین دوره شورایاری ها نمود که این مصوبه مورد اعتراض فرمانداری تهران قرار گرفت و شورای شهر، جوابیه فرمانداری را در تاریخ یازدهم خرداد ماه سال ۱۳۸۶ به تصویب رساند.
در دوره چهارم نیز خانم الهه راستگو و آقایان مرتضی طلایی، پرویز سروری، احمد حکیمی پور و ابوالفضل قناعتی برای عضویت در ستاد شورایاری ها انتخاب شدند.
در دوره پنجم هم در تاریخ چهاردهم شهریور ۱۳۹۶ خانم ها الهام فخاری، بهاره آروین و آقایان احمد مسجد جامعی، سید محمود میرلوحی، افشین حبیب زاده، سید آرش میلانی حسینی جانشین و علی اعطا برای عضویت در ستاد شورایاری ها انتخاب شدند. / ابراهیم علی پور

دسته بندی ها: آموزش

سلام، ابراهیم علی پور هستم کارشناس ارشد علوم ارتباطات و مطالعات فرهنگی از دانشگاه تهران، از سال 1375 در حوزه اجتماعی از جمله شورایاری ها و شوراها در مسئولیت های مختلف فعالیت دارم . علاقه مندم، تجربیات و آموخته هایم را در اختیار کسانی قرار دهم که دغدغه های اجتماعی دارند.

کانال تلگرام
مقاله های مرتبط :
جدیدترین محصولات فروشگاه ما

متاسفانه محصولی در این دسته بندی در فروشگاه ما موجود نمی باشد ):

دیدگاه خود را بیان کنید :

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

۳ دیدگاه برای این مطلب ثبت شده است

  1. برزگری
    ۱:۰۷ ۱۳۹۸/۰۳/۰۸

    سلام.من برزگری هستم دانشجوی ارشد مدیریت توسعه دانشگاه تهران.درباره پایان نامه خودم با موضوع تدوین مدل مطلوب اداره اجتماع محلی،مقایسه شورایاری‌ها و شورای روستایی با مختار محله ترکیه .احتیاج به اطلاعاتی در این زمینه ازجمله تاریخچه شورایاری‌ها و انجمن معتمدین محله در قبل از انقلاب دارم
    ممنون و سپاسگزار

    • ابراهیم علی پور
      ۲:۳۰ ۱۳۹۸/۰۴/۱۳

      خانم برزگری با سلام و احترام
      بزودی از طریق ایمیل با شما در تماس خواهم بود و ان شاءالله همکاری خوبی خواهیم داشت.

  2. آرش زربند
    ۹:۴۳ ۱۳۹۸/۰۴/۱۹

    درود بر شما
    آرش زربند هستم ۴۸ ساله یزدی تبار و دو ساله ساکن کرج و سی ساله فعال پر شور و پر انرژی اجتماع بیشتر از اینکه از مسولان بنالم درد من از بی تفاوتی و عدم آگاهی مردم است.

    مشارکت و همفکری مردم در اداره امور جامعه تنها راه رهایی از مشکلات است. با تشکیل تشکل های مردم نهاد ک شوربختانه در ایران از طرف مردم جدی گرفته نمیشود.