خانه شورایاری ها تاریخچه مختصری از تشکیل شورایاری

تاریخچه مختصری از تشکیل شورایاری

تاریخچه مختصری از تشکیل شورایاری

 

 

شوراياري در حال حاضر (۱۳۹۶) با ۳۵۴۰ عضو در ۳۵۴ محله شهر تهران، بزرگترين انجمن محلي در ايران است که رسميت قانوني هم دارد و این ویژگی منحصر بفرد شورایاری است.

تعريف شوراياري: طبق تعريف ارائه شده در اساسنامه:”شوراياري انجمني غيردولتي، غيرمتمرکز، غيرسياسي، داوطلبانه، مشارکتي و خودگردان مي باشد که اعضاي آن به صورت افتخاري فعاليت مي کنند.” در تکمیل این تعریف می توان گفت؛ شوراياران امناي محلي هستند که رابط ميان مردم و مسئولين محسوب مي شوند.

 

در اينجا بايد به اين نکته تأکيد کرد که براي داشتن شهر پايدار و مديريت بهينه شهر، بناچار باید شهروند داشته باشيم، نه شهرنشين و براي يادگيري و توانمند شدن در حوزه شهروندي و رسيدن به رفاه عمومي، راهي جز جلب مشارکت فعال آحاد مردم و هويت بخشي به محلات مسکوني شهر و تشکيل انجمن هاي محلي که شوراياري نمونه بارز آن است وجود ندارد.

 

در اين باره تقريبا يک اتفاق نظري ميان مسئولين و مردم وجود دارد و اکثراً شوراياري را از مصاديق واقعي دموکراسي و جامعه مدنی مي دانند.  اما از سوی دیگر هم مردم و هم مسئولین در کشور ما مشارکت گریز هستند نه مشارکت پذیر و این تضاد عامل بروز مشکلات جدی در حوزه مشارکت های اجتماعی شده و هنوز مردم و مسئولین میوه شیرین مشارکت را نچشیدند.

هدف از تشکيل شوراياري ها فراهم کردن شرايط لازم براي برقراری روابط مثبت اجتماعي، ايجاد اعتماد و حس همبستگي، تعلق خاطر محلي، تحقق مفهوم شهروندي، جلب مشارکت واقعی مردم و دست یابی به سرمايه اجتماعي و سرمایه نمادین است.

شوراياران با رأي مستقيم مردم براي يک دوره ۴ ساله به منظورکمک به مدیریت شهری جهت اداره هرچه بهتر امور مربوط به محله انتخاب مي شوند.  از مهمترين کارکردهاي شوراياري، استفاده از تجربه و تخصص شهروندان هر محله و واگذاري اداره امور محلي به خود مردم مي باشد.

طرح تشکیل شوراياري در دوره اول شوراي اسلامي شهر تهران در آذر ماه ۱۳۷۸تصويب شد.  به تعبيري اعضاي شوراي شهر اول خيلي سريع به اهميت  وجود تشکل هاي محلي و نقش آنها در اداره امور کلانشهر تهران پي بردند و از این جهت در سي و پنجمين  جلسه رسمي خود طرح تشکيل شوراياري را مصوب نمودند.  اين اهميت همواره از سوي شوراهاي بعدي تهران هم درک شد و تا کنون هر ۴  دوره شوراري شهر تهران بر ادامه فعاليت شوراياري ها تأکيد داشته اند و شورای پنجم هم با رویکرد مثبتی به شورایاری توجه نشان داده است.

شوراياري ها تا بحال(۱۳۹۶) ۴ دوره (۱۷ سال) از فعاليت خود را پشت سر گذارده اند.  اولين دوره انتخابات و تشکيل شوراياري ها به سال ۱۳۷۹ بر مي گردد که طي دوره اول شورای شهر در ۸۷ محله از ۱۳ منطقه تهران انتخابات شوراياري برگزار شد و اولين محله اي که شوراياري در آن شکل گرفت، محله جوانمرد قصاب در منطقه ۲۰ بود.

در دوره دوم ۳۷۱ محله در تهران شناسايي شد که در تمام آنها و در سطح ۲۲ منطقه شهرداري تهران انتخابات شوراياري در بهمن ۱۳۸۴ برگزار شد.

انتخابات دوره سوم در شهريور سال ۱۳۸۷ برگزار گرديد و اين بار تعداد محله ها به ۳۷۴ محله افزايش يافت.

اسفند سال ۱۳۹۲ هم سال برگزاري چهارمين دوره انتخابات شوراياري بود، در اين دوره برخلاف دوره هاي قبلي تعداد محله ها به ۳۵۴ محله کاهش يافت و اکنون ۳۵۴۰ شورايار در ۳۵۴ محله تهران دوره چهارم شوراياري را تجربه مي کنند.

طبق اساسنامه شوراياري، برای هر محله شهر تهران، از ميان کانديداهاي واجد شرايط ۱۰ نفر به عنوان نمايندگان شوراياري محله با رأي مستقيم اهالي هر محله انتخاب مي شوند.  از اين بين ۷ نفر عضو اصلي  و ۳ نفر عضو علي البدل هستند.

از ميان ۷ نفر اصلي با رأي گيري ۴ نفر بعنوان هيئت رئيسه براي مدت يکسال انتخاب مي شوند.  و هر سال انتخابات هئیت رئیسه برای سال آتی برگزارمی شود.  در واقع ساختار مديريت شوراياري ساختاري سلسله مراتبي از ستاد مرکزي تا محله دارد، بطوريکه دبير شوراياري به عنوان نماينده اصلي  و رابط میان ستاد، شهرداری، شورای شهر و سایر سازمانها و دستگاه های اجرایی شناخته مي شود.  همچنين براي هر منطقه از ميان دبيران شوراياري محلات هيئت رئيسه منطقه شامل دبير، جانشين، منشي و رابط اطلاع رسانی انتخاب مي شود.  که این انتخاب هر ساله برگزار می شود.  به عبارتی یک دوره ۴  ساله شورایاری به ۴ دوره یکساله تقسیم می شود.

انتخابات شوراياري تا بحال (چهار دوره اخیر) به صورت نيمه رسمي برگزار شده که شهرداري تهران حکم هيئت اجرايي و شوراي شهر حکم هيئت نظارت را داشته اند و وزارت کشور و فرمانداري تهران تمهيدات لازم قانوني آن را فراهم نموده و دستگاه هاي و سازمان هاي ذيربط مثل؛ نیروی انتظامی، آموزش و پرورش، بسیج، مرکز رسیدگی به امور مساجد و سازمان ثبت احوال هم همکاري مؤثري با شوراري شهر و شهرداري بعمل آورده اند.

با اين حساب ۱۷ سال از عمر شوراياري سپري شده و مي شود عملکرد آن را همچنين نحوي تعامل شوراي شهر و شهرداري با شوراياران را مورد ارزيابي و مطالعه قرار داد.  نهاد ناظر بر عملکرد شوراياري، جمعي پنج نفره از اعضاي شوراي اسلامي شهر تهران هستند که در قالب  (ستاد هماهنگي و اجرايي) بر فعاليت هاي شوراياران نظارت دارند و امور اجرايي شوراياري ها از سوي ستاد مرکزی پيگیري مي شود.

در ميان دستگاه هاي اجرايي و خدمات رسان شهري، شهرداري بيشترين ارتباط و همکاري را با شوراياران داشته است.  به همين خاطر در۱۷ سال گذشته برنامه هاي شهرداري تا حدی از شوراياري تأثير پذيرفته ولی بیشتر بر آن تأثيرگذار بوده است.

مفاهيم و اقداماتي همچون: محله محوري، شهروند مداري، ناحيه محوري، مديريت محله، حکومت محلي و شعار تغيير شهرداري تهران از سازماني صرفا خدماتي به نهادي خدماتی- اجتماعی حاصل اين دوران مي باشد.  که در طی مسئولیت ۱۲ ساله محمد باقر قالیباف در شهرداری تهران رخ داده است.

عملکرد شوراياري ها در ارتباط با مديريت شهري را مي توان در سطح (شناسايي، همکاري، مشورتي و نظارتي) ارزيابي کرد.  بدين ترتيب که شوراياري ها از يکسو رابط شوراي اسلامي شهر براي انتقال مسائل و مطالبات محلي به شهرداری و دستگاه های خدماتی و اجرایی قلمداد مي شوند و از سوي ديگر وظيفه نظارت بر حسن اجراي مصوبات شوراي شهر از سوي شهرداري و سایر دستگاه ها را بر عهده دارند.

حوزه عملکرد و مشارکت شوراياران را عموماً مسائل محلي تشکيل مي دهد و سطح عمل آنها محدود به محله است.  با این حساب و با توجه به ساختار سلسله مراتبي که براي شوراياري ها در اساسنامه تعريف شده، سطح مشارکت آنها در مديريت شهري در حد متوسط قرار دارد و مطابق نظريه نردبان مشارکت شهروندي شري ارنشتاين (۱۹۹۶) مي توان استدلال کرد که ميزان مشارکت دهي شوراياري ها در اداره امور شهر از سوي شورا و شهرداري در درجه جزئي (اطلاع رساني، مشاوره، آرامش بخشيدن) یا صوری قرار دارد.

به نظر مي رسد با اينکه در اساسنامه نقش مشورتي و تصميم سازي براي شوراياران ديده شده ولي در عمل و در اساسنامه و آئين نامه ها ضمانت اجرايي براي آن وجود ندارد و شوراياران فاقد قدرت عمل و کنترل مؤثر هستند و نمي توان از اعضاي شوراياري انتظار کار تخصصي و مديريت تمام عيار شهري را داشت و بيشتر مي توان از طريق شوراياري ها نيازهاي و مشکلات واقعي شهر را شناسايي کرد و با مشارکت ايشان و همکاری مسئولین به نحوه شایسته اي آنها را برطرف نمود.  اما سطح و نوع مداخله آنها در ايجاد و تقويت سرمايه اجتماعي را مي شود در حد افزايش اعتماد و همچنين تقويت سرمايه اجتماعي از نوع برقراري ارتباط عمودي مديريت شهري با شهروندان در مقياس محله اي ارزيابي کرد.

 

یادداشتی دیگر از شورایاری دات کام:

اساسنامه انجمن های شورایاری

بارگذاری نوشته های مرتبط بیشتر
بارگذاری بیشتر در شورایاری ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بررسی کنید

نگاهی بر وظایف فرهنگی و اجتماعی مدیریت شهری

نگاهی بر وظایف فرهنگی و اجتماعی مدیریت شهری   شورای شهر و شهرداری دو رکن اصلی مدیریت …